اگر بوی برنج دمکشیده، تهدیگ طلایی و خورش قلقلکنان برایتان یعنی «نهار واقعی»، این راهنما دقیقا برای شماست؛ از سادهترین کته تا مجلسیترین مرصعپلو.
چطور از این لیست غذاهای برنجی برای نهار استفاده کنیم؟
در این مقاله، یک لیست کامل و کاربردی از غذاهای برنجی ایرانی برای نهار جمع کردهام؛ از غذاهای سریع و روزمره تا پلوهای مجلسی و مهمانی. برای هر دسته، چند پیشنهاد مشخص، نکتههای ریزِ پخت برنج و ایده سرو میخوانید تا بتوانید بر اساس زمان، مواد در دسترس و سلیقه خانواده، بهترین انتخاب را داشته باشید.
زمانهای پخت و نسبتها تقریبی هستند و بسته به نوع برنج، اجاق و تجربه شما کمی فرق میکنند؛ بنابراین همیشه به بافت برنج و مزه نهایی اعتماد کنید، نه فقط دقیقهشمار.
اصول طلایی برنج ایرانی برای هر نوع نهار
پیش از آنکه سراغ لیست غذاهای برنجی برویم، چند اصل ساده ولی حیاتی را مرور کنیم. شستوشوی برنج تا جایی که آب تقریبا شفاف شود، کمک میکند دانهها جدا و سبک بمانند. خیساندن برنج معمولا بین ۳۰ دقیقه تا ۳ ساعت طول میکشد؛ هرچه برنج قدیمیتر و خشکتر باشد، به خیساندن بیشتری نیاز دارد. نمک آب خیس، هم طعم را بهتر میکند و هم از وا رفتن برنج جلوگیری میکند.
برای تهدیگ، همیشه کف قابلمه را با کمی روغن داغ و در صورت دلخواه نان، سیبزمینی یا مخلوط ماست و زعفران بپوشانید. در مرحله دم، شعله باید بسیار ملایم باشد تا عطر برنج فرصت باز شدن پیدا کند و تهدیگ نسوزد.
برنج ساده برای نهار: چلو، کته و دمی
گاهی بهترین نهار، یک برنج ساده و خوشعطر است که کنار خورش یا یک پروتئین سرخشده سرو میشود. در این دسته، سه روش اصلی پخت برنج ایرانی را داریم: چلو آبکش، برنج کته و انواع دمی. هرکدام بافت، عطر و کاربرد خودش را دارد و دانستن تفاوتشان کمک میکند انتخاب بهتری برای منوی نهار داشته باشید.
چلو آبکش؛ انتخاب کلاسیک برای خورشهای ایرانی
چلو آبکش، همان برنج دانهدانه و سبک است که معمولا کنار خورشهای مجلسی سرو میشود. برای داشتن چلوی خوب، برنج خیسخورده را در آب جوشانِ پرنمک میریزند، وقتی دانهها کمی قد کشید و مغز آن هنوز کمی سفت بود، آبکش میکنند. بعد با کمی روغن و در صورت دلخواه زعفران دمکرده، روی حرارت ملایم دم میگذارند. این روش برای مهمانیها و نهارهای رسمی، همراه خورش قورمهسبزی، قیمه، فسنجان یا خورش مرغ عالی است.
برنج کته؛ راحت، خانگی و مناسب نهار روزمره
کته، صمیمیترین و خانگیترین شکل برنج است؛ نرمتر، کمی چسبندهتر و معطر. برنج به همراه آب، نمک و روغن در یک قابلمه میجوشد و بدون آبکش، تا آخر در همان ظرف میماند. نسبت آب به برنج معمولا بین ۱٫۵ تا ۲ برابر است و بسته به نوع برنج فرق میکند. کته برای نهارهای سریع با ماهی سرخشده، جوجهکباب تابهای، تخممرغ نیمرو یا انواع خوراکهای سبک عالی است و تهدیگش معمولا نرمتر ولی بسیار خوشطعم میشود.
دمی و دمپخت؛ برنجی که با مواد میجوشد
در دمیها و دمپختها، برنج از ابتدا همراه مواد دیگر مثل گوجه، باقالی یا حبوبات میپزد. دمی گوجه یا استانبولی پلو، دمپختک باقالی تهرانی و دم پختک سنتی از معروفترین نمونهها هستند. در این روش، مزهها فرصت دارند از ابتدا با برنج قاطی شوند و نتیجه، غذایی یکدست و پرعطر است. اگر وقت کمی دارید اما میخواهید یک غذای برنجی کامل برای نهار داشته باشید، یک دمی خوب بهترین انتخاب است.
غذاهای برنجی ایرانی با خورش؛ لیست کلاسیک برای نهار
وقتی صحبت از غذاهای برنجی ایرانی برای نهار میشود، اولین تصویر معمولا یک دیس برنج سفید و یک کاسه خورش جاافتاده است. این ترکیب، هم سیرکننده است و هم قابلتنظیم با ذائقههای مختلف؛ از ترش و سبز تا شیرین و مغزدار. در ادامه، چند خورش معروف را که معمولا با برنج سرو میشوند، فهرست میکنم.
خورش قورمهسبزی با برنج
قورمهسبزی با برنج سفید یا زعفرانی، یکی از ثابتهای سفره نهار ایرانی است. سبزی معطر سرخشده، لوبیا قرمز یا چیتی، گوشت خورشتی و لیموعمانی، در کنار برنج دانهدانه، ترکیبی میسازد که هم برای روزمره و هم برای مهمانی مناسب است. معمولا این خورش چند ساعت آرام میجوشد تا جا بیفتد و روغن بیندازد. سرو آن با برنج ساده و تهدیگ سیبزمینی، طعمش را کامل میکند.
خورش قیمه با برنج
قیمه با برنج، از آن نهارهایی است که بویش از راهرو ساختمان هم مهمان را خبر میکند. لپه، گوشت ریزخورشتی، رب گوجه و لیموعمانی، پایه این خورش هستند. روی هر بشقاب، خلال سیبزمینی سرخشده قرار میگیرد که هم ظاهر را زیبا میکند و هم بافت تردی به غذا میدهد. این خورش را میتوان با برنج ساده یا برنج زعفرانی سرو کرد و برای نذریها هم بسیار رایج است.
خورش فسنجان با برنج
فسنجان با برنج، معمولا برای نهارهای مجلسیتر یا آخر هفتهها انتخاب میشود. گردوی ساییده، رب انار و گوشت یا مرغ، سس غلیظ و خوشعطری میسازند که کنار برنج سفید، تضاد رنگی زیبایی دارد. میزان ترشی یا شیرینی فسنجان، بسته به منطقه و سلیقه خانواده فرق میکند. برنج دانهدانه و کمی زعفرانی، کمک میکند مزه غنی فسنجان بهتر در دهان باز شود.
خورش مرغ ترش، خورش ترش تره و خورش اناربیج با برنج
در شمال و غرب ایران، خورشهای ترشمزهای مثل خورش مرغ ترش، خورش ترش تره و خورش اناربیج معمولا با برنج سرو میشوند. این خورشها با سبزیهای محلی، گردو، رب انار و گاهی باقلا یا سیر تازه درست میشوند و طعم ترش و معطرشان کنار برنج کته یا چلو، یک نهار متفاوت و محلی میسازد. اگر به دنبال تنوع در منوی نهار هستید، این خورشها گزینههای جذابی هستند.
پلوهای مخلوط با گوشت قرمز؛ سیرکننده و مجلسی
اگر بهدنبال نهاری هستید که هم برنج و هم گوشت در یک قابلمه جمع شوند، پلوهای مخلوط با گوشت قرمز بهترین انتخاباند. این غذاها هم برای مهمانی مناسباند و هم برای روزهایی که میخواهید یک قابلمه پر و کامل روی گاز داشته باشید. در ادامه، چند نمونه معروف را مرور میکنیم.
باقالیپلو با ماهیچه؛ نهار لاکچری ایرانی
باقالیپلو با ماهیچه، از مجلسیترین غذاهای برنجی برای نهار است. برنج آبکششده با شوید و باقالی سبز مخلوط میشود و همراه تهدیگ زعفرانی، کنار ماهیچه گوسفندیِ آرامپز سرو میگردد. عطر شوید و باقالی تازه با بوی گوشتِ نرمشده، سفره را پر از رایحه میکند. معمولا این غذا برای مهمانیهای رسمی و مناسبتهای خاص انتخاب میشود و ظاهر بسیار چشمگیری دارد.
چلو گوشت و چلو گوشت لری (زیر برنجی)
چلو گوشت، ترکیب برنج ساده با گوشت تکهایِ پخته در سس غلیظ و خوشعطر است. در برخی مناطق مثل لرستان، نوعی غذای مشابه به نام زیر برنجی یا چلو گوشت لری شناخته میشود که گوشت و ادویهها در لایههای زیر برنج قرار میگیرند. برای داشتن گوشت نرم، بهتر است آن را روی شعله ملایم و با زمان کافی بپزید تا الیافش باز شود و با قاشق جدا شود، نه با زور چاقو.
قیمهنثار قزوینی و قیمهلاپلو
قیمهنثار قزوینی، یکی از رنگارنگترین پلوهای ایرانی است. برنج سفید با لایههایی از گوشت قیمهای، خلال بادام و پسته، خلال پرتقال شیرینشده و زرشک تفتخورده تزئین میشود. قیمهلاپلو هم برنجی است که با خورش قیمه غلیظ در لایهها دم میکشد. هر دو غذا برای نهارهای مجلسی و سفرههای مهمانی بسیار مناسباند و اگر بهدنبال یک غذای برنجی خاص هستید، این دو انتخاب درخشاناند.
قابلیپلو، پردهپلو و مانیپلو
در برخی شهرها، پلوهای ترکیبی پیچیدهتری مثل قابلیپلو، پردهپلو و مانیپلو برای نهارهای مهم و عروسیها سرو میشوند. در قابلیپلو، برنج با هویج، کشمش، گوشت و ادویههای معطر دم میکشد. پردهپلو در خمیر نازکی پیچیده میشود و بعد پخته میشود. مانیپلو نیز ترکیبی از برنج با مواد شیرین و شور است. این غذاها کمی زمانبرند اما نتیجه، یک دیس چشمگیر و پر از طعمهای لایهلایه است.
پلوهای مخلوط با مرغ؛ از زرشکپلو تا مرصعپلو
مرغ، همراهی محبوب برای برنج است؛ هم اقتصادیتر از گوشت قرمز است و هم با ادویهها و طعمدهندههای مختلف خوب هماهنگ میشود. در این بخش، چند غذای برنجی پرطرفدار با مرغ را برای نهار مرور میکنیم که از ساده و روزمره تا مجلسی را پوشش میدهند.
زرشکپلو با مرغ؛ محبوب همیشگی سفره نهار
زرشکپلو با مرغ، شاید معروفترین غذای برنجی ایرانی برای نهار باشد. برنج سفید با لایهای از زعفران و زرشک تفتخورده، کنار تکههای مرغِ سرخشده و سس ربگوجهای سرو میشود. برای زرشکپلو خوشرنگ، زرشک را با حرارت ملایم و کمی کره و شکر تفت دهید تا نسوزد و سیاه نشود. مرغ را میتوان جداگانه سرخ و بعد در سس بپزید تا هم ظاهرش طلایی بماند و هم گوشتش نرم و آبدار شود.
مرصعپلو و شیرینپلو؛ پلوهای جواهری برای مهمانی
مرصعپلو و شیرینپلو، پلوهایی هستند که رویشان با خلال هویج، خلال پرتقال شیرینشده، کشمش، خلال بادام و پسته و زرشک تزئین میشود. مرغ، معمولا به صورت ریشریش یا تکهای در لایههای برنج قرار میگیرد. این غذاها برای نهارهای عید، نامزدی یا مهمانیهای مهم بسیار مناسباند. برای اینکه برنج در این نوع پلوها شفته نشود، بهتر است کمی زندهتر از حالت معمول آبکش شود تا در مرحله دم، به بافت دلخواه برسد.
تهچین مرغ و تهچین فیروزکوهی
تهچین مرغ، یک کیک برنجی طلایی است که برنج با ماست، زرده تخممرغ و زعفران مخلوط میشود و لابهلای آن مرغ پخته و ریشریش قرار میگیرد. در نوع فیروزکوهی، معمولا از گوشت یا ترکیبهای محلی استفاده میشود. برای داشتن تهچین منسجم، برنج نباید خیلی نرم باشد و مخلوط ماست و زرده باید به اندازه کافی غلیظ باشد تا هنگام برگرداندن، شکل قالبی خود را حفظ کند.
انارپلو با مرغ و آلبالوپلو با گوشت قلقلی
انارپلو با مرغ و آلبالوپلو با گوشت قلقلی، پلوهای میوهای و مجلسیاند که برای نهارهای مناسبتی مثل شب یلدا یا مهمانیهای خاص بسیار محبوباند. در انارپلو، دانههای انار و گاهی رب انار، برنج را ترش و خوشرنگ میکنند. در آلبالوپلو، آلبالوهای شیرینمزهشده در لابهلای برنج قرار میگیرند و گوشت قلقلیهای کوچک، کنار یا روی پلو سرو میشوند. تعادل ترشی و شیرینی در این غذاها بسیار مهم است.
غذا با برنج و ماهی؛ از سبزیپلو تا قلیهماهی
ترکیب برنج با ماهی، هم در شمال و جنوب ایران ریشهدار است و هم برای نهارهای سبکتر و مغذیتر انتخاب میشود. از سبزیپلو با ماهی نوروزی تا قلیهماهی جنوبی، این دسته از غذاها تنوع طعمی زیادی دارند و با ادویههای مختلف، چهرههای گوناگونی به خود میگیرند.
سبزیپلو با ماهی؛ غذای برنجی عید نوروز
سبزیپلو با ماهی، نماد سفره هفتسین و نهار روز عید است، اما محدود به نوروز نیست. برنج با سبزیهای معطر مثل تره، جعفری، گشنیز، شوید و سیر تازه مخلوط میشود و کنار ماهی سرخشده یا تنوری سرو میگردد. برای داشتن سبزیپلو خوشرنگ، سبزی را خیلی تیره و طولانی سرخ نکنید تا عطرش حفظ شود. ماهی را میتوان با زردچوبه، آبلیمو و سیر مزهدار کرد تا بوی زهمش کمتر شود.
انواع غذا با برنج و ماهی: قلیهماهی و ماهی با پلو ساده
در جنوب، قلیهماهی با برنج، یک نهار پرادویه و تند است. سبزی مخصوص قلیه، تمرهندی و سیر فراوان، سسی غلیظ برای تکههای ماهی میسازند که کنار برنج کته یا چلو سرو میشود. در سایر شهرها، ماهی سرخشده یا بخارپز را با برنج ساده یا سبزیپلو سرو میکنند. اگر زمان کمی دارید، فیله ماهی مزهدارشده و سرخشده کنار یک کته ساده، نهار سریع و خوشطعم و قابلقبولی است.
غذا با برنج و مرغ؛ انتخابهای روزمره و سریعتر
مرغ، بهخاطر زمان پخت کوتاهتر و قیمت مناسبتر، برای نهارهای روزمره با برنج بسیار پرکاربرد است. علاوه بر زرشکپلو، انواع خوراکها و پلوهای مخلوط با مرغ وجود دارند که میتوانند در برنامه هفتگی شما جای بگیرند و هر روز را با طعمی متفاوت همراه کنند.
رشتهپلو با مرغ و رشتهپلو مشهدی
رشتهپلو معمولا در روزهای خاص مثل چهارشنبهسوری یا مناسبتهای مذهبی پخته میشود، اما برای یک نهار متفاوت هم انتخاب جذابی است. برنج نیمپز با رشته پلویی تفتداده مخلوط میشود و کنار مرغ تکهای یا کوفتهریزه سرو میگردد. در نوع مشهدی، گاهی از کشمش و خرما هم استفاده میشود. برای اینکه رشتهها له نشوند، آنها را جداگانه در روغن کمی تفت دهید و در مرحله دم، به برنج اضافه کنید.
عدسپلو با مرغ یا گوشت چرخکرده
عدسپلو یکی از غذاهای برنجی مناسبتی است که هم با مرغ و هم با گوشت چرخکرده یا حتی بدون گوشت سرو میشود. عدس نیمپز با برنج ترکیب میشود و روی آن با کشمش، خرما و گاهی پیازداغ تزئین میگردد. برای نهار، میتوانید کنار عدسپلو، ران مرغ سرخشده یا کوفتهریزههای گوشت چرخکرده قرار دهید. اگر عدس را کمی زیرزنده بردارید، در مرحله دم با برنج همزمان نرم میشود و له نمیگردد.
اکبرجوجه با برنج و جوجهکباب با پلو
اکبرجوجه، مرغ سرخشدهای است که معمولا با برنج ساده و سس مخصوص سرو میشود و در شمال ایران شهرت دارد. جوجهکباب هم یکی از محبوبترین همراهان برنج در نهار است؛ چه در رستوران و چه در خانه. برای داشتن جوجه آبدار، مرغ را با ماست، زعفران، پیاز و کمی آبلیمو حداقل چند ساعت مزهدار کنید. سرو جوجه کنار برنج زعفرانی و کره، یک نهار ساده ولی بسیار رضایتبخش میسازد.
پلوهای مخلوط با حبوبات و سبزیجات؛ سیرکننده و اقتصادی
اگر میخواهید نهاری داشته باشید که هم سیرکننده باشد و هم از نظر هزینه بهصرفهتر، پلوهای مخلوط با حبوبات و سبزیجات انتخابهای بسیار خوبی هستند. این غذاها معمولا در یک قابلمه آماده میشوند و پروتئین گیاهی و فیبر بیشتری نسبت به برنج ساده دارند، هرچند میزان دقیق مواد مغذی بسته به دستور و مقدار مصرف متفاوت است.
لوبیاپلو، لوبیاپلو شیرازی و لوبیاپلو تبریزی
لوبیاپلو، ترکیبی از برنج با لوبیا سبز و گوشت چرخکرده یا گوشت تکهای است. در نوع شیرازی و تبریزی، ادویهها و نسبت مواد کمی متفاوت است، اما پایه همان است. رب گوجه، زردچوبه و دارچین، عطر این غذا را کامل میکنند. برای اینکه لوبیاها له نشوند، آنها را جداگانه کمی تفت دهید و بعد با سس گوشت به برنج اضافه کنید. لوبیاپلو برای نهارهای خانوادگی و حتی برای بردن در ظرف غذای محل کار، بسیار مناسب است.
ماشپلو، لپهپلو و انواع پلو با حبوبات
ماشپلو، برنجی است که با ماش نیمپز و گاهی گوشت چرخکرده یا پیازداغ و زیره ترکیب میشود. لپهپلو هم برنجی است که با لپه و سس ربدار مخلوط میگردد. این پلوها، هم سیرکنندهاند و هم با مواد ساده و در دسترس درست میشوند. برای جلوگیری از له شدن حبوبات، آنها را جداگانه نیمپز کنید و در مرحله دم، با برنج مخلوط کنید. ادویههایی مثل زیره و دارچین، بوی حبوبات را متعادلتر و غذا را معطرتر میکنند.
دمپختک باقالی تهرانی و دمپخت سنتی
دمپختک باقالی تهرانی، ترکیبی از برنج، باقالی خشک، زردچوبه و پیازداغ است که معمولا با ماست و خیار یا ترشی سرو میشود. این غذا برای نهارهای ساده و بیدردسر عالی است. در دمپخت سنتی، ممکن است از نخود، عدس یا سایر حبوبات استفاده شود. نکته مهم در این غذاها، تنظیم میزان آب است؛ برنج و حبوبات باید با هم نرم شوند، بدون اینکه غذا شفته و خمیری شود.
پلوهای سبزیجاتی و محلی؛ سبکتر و پرعطر
اگر بهدنبال گزینههای سبکتر یا مناسب گیاهخواران هستید، پلوهای سبزیجاتی و محلی میتوانند نهارهای جذاب و متفاوتی بسازند. این غذاها معمولا با سبزیهای معطر، سبزیجات برگدار یا ترکیب حبوبات و سبزی درست میشوند و بسته به منطقه، طعمهای بسیار متنوعی دارند.
اسفناجپلو، کرفسپلو و خورش کرفس با برنج
اسفناجپلو، برنجی است که با اسفناج تفتداده و گاهی گوشت قلقلی یا مرغ ترکیب میشود. کرفسپلو نیز در برخی مناطق با ساقه کرفس و سبزیجات معطر تهیه میشود. در کنار اینها، خورش کرفس هم معمولا با برنج ساده سرو میشود. اگر اسفناج یا کرفس را بیش از حد سرخ نکنید، رنگ و عطرشان بهتر حفظ میشود و برنج، سبز و تازه بهنظر میرسد. این غذاها برای نهارهای سبکتر، انتخاب خوبی هستند.
کلمپلو شیرازی، تاکپلو و قنبرپلو
کلمپلو شیرازی، ترکیبی از برنج با کلم خردشده، سبزیهای معطر و گوشت قلقلی است. تاکپلو در برخی مناطق با برگ مو و برنج تهیه میشود. قنبرپلو شیرازی هم برنجی است که با خرما، کشمش و گوشت قلقلی ترکیب میشود. این غذاها، عطر و طعم محلی پررنگی دارند و برای نهارهای خانوادگی یا دورهمیهای کوچک بسیار جذاباند. استفاده از زعفران و ادویههای ملایم، طعم سبزیجات را متعادلتر میکند.
قارچپلو، هویجپلو و انواع پلو با سبزیجات
قارچپلو، برنجی است که با قارچ تفتداده، پیازداغ و گاهی خامه یا پنیر ترکیب میشود. هویجپلو هم با خلال هویج شیرینشده، کشمش و گاهی گوشت یا مرغ تهیه میشود. این پلوها، هم رنگ و لعاب زیبایی دارند و هم برای نهارهایی که میخواهید کمی سبکتر غذا بخورید، مناسباند. اگر قارچ را روی حرارت زیاد و بدون در بپزید، آب نمیاندازد و بافتش گوشتیتر و خوشطعمتر میماند.
غذاهای برنجی بدون گوشت؛ مناسب گیاهخواران و نهارهای سبک
در لیست کامل غذاهای برنجی برای نهار، حتما باید جا برای گزینههای بدون گوشت هم باز کنیم. این غذاها، هم برای گیاهخواران مناسباند و هم برای روزهایی که میخواهید نهار سبکتر و اقتصادیتری داشته باشید. در بسیاری از این غذاها، میتوان گوشت را حذف یا با حبوبات و مغزها جایگزین کرد.
دمی گوجه (استانبولی پلو) و دمی ساده
دمی گوجه یا استانبولی پلو، برنجی است که با گوجهفرنگی، سیبزمینی و پیاز درست میشود و میتوان آن را با یا بدون گوشت چرخکرده تهیه کرد. در نسخه کاملا گیاهی، فقط از سبزیجات و ادویه استفاده میشود. برای اینکه برنج شفته نشود، بهتر است آب گوجه را کمی بجوشانید تا غلیظتر شود و بعد با برنج ترکیب کنید. این غذا برای نهارهای سریع و ساده، انتخابی محبوب است.
انواع عدسپلو و کشمشپلو مازندرانی
عدسپلو را میتوان کاملا بدون گوشت هم درست کرد و فقط با عدس، کشمش، خرما و پیازداغ طعمدار کرد. کشمشپلو مازندرانی نیز برنجی است که با کشمش، پیازداغ و گاهی گردو ترکیب میشود. در این غذاها، شیرینی ملایم کشمش و خرما با برنج داغ، طعم دلنشینی میسازد. اگر از برنج دودی یا برنج شمالی استفاده کنید، عطر نهار چند برابر میشود.
شیرینپلو، شکرپلو شیرازی و ربپلو
شیرینپلو و شکرپلو شیرازی، برنجهایی هستند که با شکر، خلال هویج، خلال پرتقال و گاهی مغزها ترکیب میشوند. ربپلو نیز برنجی است که با رب انار یا رب آلو و ادویهها طعمدار میشود. این غذاها را میتوان بدون گوشت هم سرو کرد و بیشتر بهعنوان غذای مناسبتی یا کنار سایر غذاها استفاده میشوند. تعادل شیرینی و ترشی در این پلوها، کلید موفقیت طعم نهایی است.
غذاهای برنجی مجلسی برای نهار مهمانی
وقتی قرار است مهمان سر میز نهار بنشیند، انتخاب غذای برنجی مناسب، نصف راه مهمانداری است. در این بخش، چند غذای برنجی مجلسی را که ظاهر چشمگیر و طعم بهیادماندنی دارند، مرور میکنیم تا در مهمانیهای بعدی، انتخابتان راحتتر باشد.
مرصعپلو، آلبالوپلو و شیرینپلو
این سه پلو، بهخاطر رنگهای متنوع و تزئینات جواهریشان، برای مهمانیها بسیار محبوباند. مرصعپلو با خلالهای نارنجی، قرمز و سبز، آلبالوپلو با دانههای قرمز آلبالو و شیرینپلو با هویج و خلال پرتقال شیرینشده، سفره را چشمنواز میکنند. برای اینکه برنج در این غذاها جدا و سبک بماند، بهتر است از برنج ایرانی باکیفیت استفاده کنید و مرحله آبکش را با دقت انجام دهید.
باقالیپلو با ماهیچه و قیمهنثار
اگر بهدنبال نهار کاملا مجلسی هستید، باقالیپلو با ماهیچه و قیمهنثار قزوینی دو انتخاب بیرقیباند. باقالیپلو با ماهیچه، ترکیبی کلاسیک و محبوب در مهمانیهاست. قیمهنثار هم با تزئینات مغزها و زرشک، جلوهای خاص به سفره میدهد. بهتر است این غذاها را با حوصله و زمان کافی بپزید تا گوشت کاملا نرم و برنج، عطر شوید و زعفران را بهخوبی جذب کند.
پردهپلو، قابلیپلو و مانیپلو
این پلوها برای زمانی مناسباند که میخواهید مهمان را با یک غذای متفاوت غافلگیر کنید. پردهپلو با خمیر نازکی که دور برنج و مواد را میپوشاند، هنگام برشزدن، لایههای زیبایی را نشان میدهد. قابلیپلو با هویج و کشمش و گوشت، طعمی شیرین و ادویهدار دارد. مانیپلو هم بسته به دستور، ترکیبی از مواد شیرین و شور است. این غذاها کمی مهارت بیشتری میخواهند، اما نتیجه، ارزش زحمت را دارد.
پلوهای محلی و خاص؛ وقتی میخواهید «غذای جدید با برنج» بپزید
اگر از خودتان میپرسید «غذای جدید با برنج چی بپزم؟»، وقتش است سراغ پلوهای محلی و کمتر تکراری بروید. این غذاها، هم سفره نهار را متنوع میکنند و هم شما را با فرهنگ غذایی شهرهای مختلف آشنا میسازند.
سیبپلو کرمانشاهی، ساطریپلو خراسانی و امگشتپلو
سیبپلو کرمانشاهی، برنجی است که با سیبزمینی یا سیب درختی، گوشت و ادویههای محلی ترکیب میشود. ساطریپلو خراسانی، برنجی با گوشت و سبزیجات و ادویههای خاص منطقه است. امگشتپلو نیز در برخی مناطق با حبوبات و سبزیجات محلی تهیه میشود. دستور دقیق این غذاها ممکن است در هر خانواده کمی متفاوت باشد، اما در همه آنها، برنج نقش اصلی را بازی میکند و طعم محلی، غذا را خاص میکند.
قنبرپلو، کشمشپلو مازندرانی و شکرپلو شیرازی
قنبرپلو شیرازی با خرما و گوشت قلقلی، کشمشپلو مازندرانی با کشمش فراوان و شکرپلو شیرازی با شکر و خلالها، نمونههایی از پلوهای محلی شیرینمزهاند. این غذاها، بیشتر در مهمانیهای خانوادگی یا مناسبتهای خاص پخته میشوند و برای نهار، حس مهمانی و جشن را به سفره میآورند. اگر به طعمهای شیرینـشور علاقه دارید، این پلوها را حتما امتحان کنید.
مقایسه چند غذای برنجی محبوب برای نهار
برای اینکه انتخاب نهار راحتتر شود، در جدول زیر چند غذای برنجی معروف را از نظر نوع برنج، سطح مجلسیبودن و زمان تقریبی آمادهسازی، بهصورت کلی مقایسه میکنیم. این زمانها تقریبی هستند و بسته به تجربه و تجهیزات آشپزخانه شما تغییر میکنند.
| نام غذا | نوع برنج | مناسب برای | زمان آمادهسازی تقریبی |
|---|---|---|---|
| زرشکپلو با مرغ | چلو آبکش یا کته | نهار روزمره و مهمانی ساده | حدود ۹۰ دقیقه، بسته به اندازه مرغ |
| باقالیپلو با ماهیچه | چلو آبکش با شوید و باقالی | مهمانی و مناسبت رسمی | بین ۲ تا ۳ ساعت، بسته به نرمی گوشت |
| دمی گوجه (استانبولی) | دمی یکقابلمهای | نهار سریع خانوادگی | حدود ۶۰ دقیقه، بسته به نوع برنج |
| عدسپلو | چلو مخلوط با عدس | نهار مناسبتی و نذری | حدود ۷۵ دقیقه، با عدس نیمپز |
| مرصعپلو | چلو آبکش لایهدار | مهمانی مجلسی و عروسی | بین ۲ تا ۲٫۵ ساعت، با تزئین کامل |
| سبزیپلو با ماهی | چلو سبزیدار | نهار نوروز و آخر هفته | حدود ۹۰ دقیقه، بسته به نوع ماهی |
چطور از این لیست، منوی هفتگی نهار با برنج بچینیم؟
برای اینکه لیست کامل غذاهای برنجی برای نهار بهصورت عملی وارد زندگی روزمره شما شود، میتوانید منوی هفتگی بچینید. مثلا دو روز پلو با مرغ (زرشکپلو، رشتهپلو)، دو روز پلو با گوشت قرمز (لوبیاپلو، چلوخورش)، یک روز غذای بدون گوشت (دمی گوجه یا عدسپلو گیاهی)، یک روز غذای محلی جدید و یک روز غذای مجلسیتر برای آخر هفته. با این روش، هم تنوع حفظ میشود و هم برنامهریزی خرید و آشپزی سادهتر خواهد شد.
اگر به دنبال ایدههای بیشتر و دستورهای دقیقتر هستید، میتوانید به وبسایت غذا و قدر سر بزنید و بین رسپیهای مختلف، الهام بگیرید.
FAQ
برای نهار سریع، کدام غذای برنجی را میتوانم انتخاب کنم؟
دمی گوجه، کته ساده با تخممرغ یا ماهی سرخشده معمولا سریعتر آماده میشوند و به مواد اولیه کمتری نسبت به پلوهای مجلسی نیاز دارند.
چطور برنج را طوری بپزم که شفته نشود؟
برنج را خوب بشویید، زمان جوشیدن را کنترل کنید و دانه را کمی زنده آبکش کنید؛ سپس روی حرارت ملایم و با درِ دمکنیدار دم بگذارید.
آیا میتوانم در بیشتر پلوهای مخلوط، گوشت را حذف کنم؟
در بسیاری از پلوهای مخلوط مثل عدسپلو، لوبیاپلو یا دمیها میتوانید گوشت را حذف و از حبوبات، قارچ یا مغزها برای غنا استفاده کنید.
برای فریز کردن غذای برنجی، چه نکتهای مهم است؟
بهتر است برنج و خورش را جداگانه فریز کنید، ظرف را کاملا خنک داخل فریزر بگذارید و هنگام مصرف، آرام و با کمی آب روی حرارت ملایم گرم کنید.
چطور تهدیگ برنج را طلایی و بدون سوختگی درآورم؟
ابتدا روغن را داغ کنید، شعله را بعد از دمکشیدن خیلی ملایم کنید و زمان دم را کمی طولانیتر بگیرید تا تهدیگ طلایی و یکنواخت شود.
اگر برنج شور شد، برای نهار چه کار کنم؟
میتوانید کمی سیبزمینی خام خلالی روی برنج در حال دم بگذارید تا نمک اضافی را جذب کند یا برنج بینمک تازه با آن مخلوط کنید.
کدام غذاهای برنجی برای گیاهخواران مناسبتر است؟
دمی گوجه، عدسپلو بدون گوشت، دمپختک باقالی، ماشپلو و انواع پلوهای سبزیجاتی مثل قارچپلو یا اسفناجپلو گزینههای مناسبی هستند.
برای نهار مهمانی، چه غذای برنجی پیشنهاد میدهید؟
باقالیپلو با ماهیچه، مرصعپلو، قیمهنثار یا زرشکپلو با مرغ مجلسی، از نظر ظاهر و طعم معمولا مهمانها را راضی و خوشحال میکنند.
آیا میتوان برنج مانده را در غذای دیگری استفاده کرد؟
بله، برنج مانده را میتوان در کوکو برنج، تهچین، دمیهای ساده یا حتی سوپ برنج استفاده کرد؛ فقط قبلش کمی با آب مرطوب کنید.
جمعبندی خوشمزه: امروز کدام غذای برنجی برای نهار میپزید؟
حالا که این لیست کامل غذاهای برنجی برای نهار را مرور کردید، کافی است به برنج توی کابینت و مواد یخچال نگاه کنید و یکی را انتخاب کنید؛ از دمی ساده تا باقالیپلوی مجلسی، هرکدام میتوانند سفره امروزتان را پر از عطر برنج ایرانی کنند. یکی را انتخاب کنید، برنج را خیس کنید و اجازه دهید بوی دمکشیدن برنج، خانه را پر کند و اشتها را بیدار.
